Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler İçin Destek Eğitimi Programı
Otizm Spekturum Bozukluğu (OSB) olan bireyler için uygulanan eğitim programları, bireyin sosyal etkileşim, iletişim ve davranışsal alanlardaki eksikliklerini gidermeyi ve bağımsız yaşam becerilerini artırmayı hedefler. Bu programlar Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) temelinde yapılandırılır.
1. Eğitim Programının Temel Amaçları:
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve uluslararası standartlara göre hazırlanan programların ana hedefleri şunlardır:
- Sosyal Etkileşim: Göz teması kurma,sırasını beklem ve akranlarıyla oyun başlatma/sürdürme.
- İletişim Becerileri: Sözel olan veya olmayan (jest, mimik,PECS) iletişim yöntemlerini geliştirmek.
- Öz Bakım ve Bağımsız Yaşam: Yemek yeme, giyinme, tuvalet ve lavabo eğitimi ve günlük rutinleri yönetme
- Akademik Beceriler: Okuma-yazma öncesi beceriler, temel matematik ve dikkat geliştirme çalışmaları
- Davranış Yönetimi: Problem davranışların (öfke nöbetleri, tekrarlayıcı hareketler) azaltılması ve yerine uygun davranışların kazandırılması.
2. Yaygın Kullanılan Eğitim Modelleri
Otizm eğitiminde "Kanıta Dayalı Uygulamalar"olarak bilinen ve başarısı kanıtlanmış başlıca yöntemler;
- Uygulamalı Davranış Analiz (ABA): Davranışçı ilkelere dayanır. Karmaşık beceriler küçük parçalara bölünür ve ödüllendirme (pekiştirme) yoluyla öğretilir.
- Görsel Destek Sistemi (TEACCH): Bireyin dünyayı daha iyi anlaması için fiziksel çevrenin ve günlük programın görsel materyallerle (kartlar, şemalar) yapılandırılmasıdır.
- PECS (Resim Değiş-Tokuşuna Dayalı İletişim: Konuşma güçlüğü çeken bireylerin resimli kartlar aracılığıyla isteklerini ifade etmeyi öğretir.
- Sosyal Öyküler: Sosyal durumların(Örneğin: Berbere gitmek, parkta oynamak) kısa, resimli ve basit hikayelerle açıklandığı yöntemdir.
- Duyu Bütünleme: Duyusal hassasiyeti (ses, ışık ve dokuna) olan bireylerin duyusal girdileri daha iyi işlemesine yardımcı olur.
3. Eğitim Sürecinin İşeyişi
Programın başarısı eğitimin sürekliliğine ve yoğunluğuna bağlıdır.
- Kapsamlı Değerlendirme: Bireyin güçlü ve zayıf yönleri uzmanlarımızca belirlenir
- BEP hazırlama: Bireye özel kısa ve uzun vadeli hedefler konur.
- Yoğun Eğitim: İdeal olarak haftada 20-40 saatlik yoğun bir program önerilir. Kurumumuzda bu süre MEB onayıyla belirlenir.
- Aile Eğitimi: Öğrenilen becerilerin evde de devam etmesi için aileye yöntemler öğretilir.
4. Erken Müdahalenin Önemi
Bilimsel araştırmalar, eğitimin 0-3 yaş arasında başlamasının beynin plastik yapısı sayesinde en yüksek verimi sağladığını göstermektedir. Erken müdahale ile pek çok çocuk kaynaştırma eğitimi yoluyla akranlarıyala birlikte normal okullara devam edebilmektedir.